آبسه دندانی چیست و چه زمانی اورژانسی محسوب می‌شود؟

آبسه دندان چه زمانی اورژانسی است و باید فورا پیگیری شود؟

تیم تولید محتوای ایران نوبت 1405/08/17

آبسه دندانی چیست و چه زمانی اورژانسی محسوب می‌شود؟ در این متن به بررسی علل، علائم و نحوه درمان آبسه دندانی خواهیم پرداخت تا شما بتوانید در صورت بروز چنین وضعیتی اقدامات لازم را انجام دهید.

آبسه دندانی چیست و چه تفاوتی با عفونت دندان دارد؟

آبسه دندانی چیست و چه تفاوتی با عفونت دندان دارد؟

آبسه دندانی به تجمع چرک در اطراف ریشه دندان یا بافت لثه گفته می‌شود؛ وضعیتی که معمولاً در پی عفونت باکتریایی ایجاد می‌شود و می‌تواند با درد ضربان‌دار، تورم لثه یا صورت و گاهی خروج چرک و احساس طعم بد در دهان همراه باشد. البته نبود درد شدید، آبسه را رد نمی‌کند. گاهی با تخلیه چرک، درد کمتر می‌شود، اما علت اصلی همچنان باقی است.

در گفت‌وگوهای روزمره «عفونت دندان» و «آبسه دندان» اغلب به‌جای هم استفاده می‌شوند، اما دقیقاً یک معنا ندارند. عفونت اصطلاح گسترده‌تری است و به درگیری بافت با میکروب‌ها اشاره دارد؛ آبسه زمانی شکل می‌گیرد که چرک در ناحیه‌ای مشخص جمع شود. به زبان ساده، هر آبسه دندانی ناشی از عفونت است، اما هر عفونت دندان لزوماً به آبسه تبدیل نمی‌شود.

نکته مهم این است که آبسه با مسکن یا تخلیه خودبه‌خودی چرک درمان نمی‌شود و برای برطرف‌کردن منبع عفونت باید به دندان‌پزشک مراجعه کرد. درمان، بسته به محل و شدت درگیری، ممکن است شامل تخلیه آبسه، درمان ریشه، درمان لثه یا کشیدن دندان باشد؛ آنتی‌بیوتیک نیز در صورت نیاز تجویز می‌شود و به‌تنهایی جای درمان اصلی را نمی‌گیرد. اگر تورم با تب، گسترش به گردن یا اطراف چشم، یا مشکل در بلع و تنفس همراه است، مراجعه فوری پزشکی ضروری است.

علائم آبسه دندان

آبسه دندان همیشه با درد غیرقابل‌تحمل شروع نمی‌شود؛ گاهی اولین نشانه، برجستگی کوچکی روی لثه یا احساس طعم ناخوشایند در دهان است. شناخت علائم زیر کمک می‌کند زودتر برای بررسی و درمان اقدام کنید:

درد مداوم یا ضربان‌دار: درد ممکن است به فک، گوش یا گردن همان سمت انتشار پیدا کند و هنگام جویدن یا فشار روی دندان بیشتر شود.
تورم و قرمزی لثه: لثه اطراف دندان ممکن است متورم، قرمز و به لمس حساس شود. گاهی تورم به گونه یا فک هم می‌رسد.
برجستگی شبیه جوش روی لثه: این برجستگی ممکن است محل خروج چرک باشد؛ آن را فشار ندهید یا دست‌کاری نکنید.
خروج چرک و طعم بد دهان: تخلیه چرک می‌تواند طعم بد یا بوی ناخوشایند ایجاد کند. کاهش درد پس از تخلیه، به معنای برطرف‌شدن عفونت نیست.
حساسیت به سرما و گرما: بعضی افراد هنگام خوردن نوشیدنی‌های سرد یا گرم درد احساس می‌کنند؛ البته این علامت به‌تنهایی نشانه قطعی آبسه نیست.
تب، بی‌حالی یا تورم غدد زیر فک و گردن: این نشانه‌ها می‌توانند از گسترش عفونت خبر بدهند و نیازمند رسیدگی سریع هستند.

روش‌های درمان آبسه دندان

روش‌های درمان آبسه دندان
درمان آبسه دندان فقط به خالی‌کردن چرک یا آرام‌کردن درد محدود نمی‌شود؛ منبع عفونت هم باید برطرف شود تا آبسه دوباره برنگردد. اولین قدم، معاینه دندان‌پزشک و در صورت نیاز عکس‌برداری است تا محل عفونت، میزان آسیب و امکان حفظ دندان مشخص شود. اگر برای معاینات و مشاوره دندانپزشکی در سعادت آباد اقدام می‌کنید در این جلسه می‌توانید درباره وضعیت دندان و گزینه‌های درمان راهنمایی بگیرید. دندان‌پزشک بر اساس نتیجه بررسی‌ها، روش مناسب درمان را انتخاب می‌کند.

تخلیه آبسه؛ کاهش فشار و خارج‌کردن چرک

اگر چرک در ناحیه‌ای جمع شده باشد، دندان‌پزشک ممکن است با ایجاد برشی کوچک در لثه یا از طریق کانال دندان، آن را تخلیه کند. این کار می‌تواند درد و فشار را کاهش دهد، اما معمولاً به‌تنهایی کافی نیست و باید با درمان علت عفونت همراه شود. آبسه را در خانه سوراخ نکنید و فشار ندهید.

درمان ریشه؛ زمانی که دندان قابل حفظ است

اگر منشأ آبسه، عفونت بافت داخلی دندان باشد و دندان قابلیت نگهداری داشته باشد، درمان ریشه یا عصب‌کشی انجام می‌شود. در این روش، بافت عفونی خارج و کانال‌ها پاک‌سازی، ضدعفونی و پر می‌شوند. سپس دندان با ترمیم مناسب و در صورت نیاز روکش بازسازی می‌شود.
پس از درمان ریشه، دندان باید با ترمیم مناسب و در صورت نیاز روکش بازسازی شود تا استحکام و عملکرد آن حفظ شود. اگر به‌دنبال خدمات ترمیم دندان در سعادت آباد هستید توجه داشته باشید که انتخاب روش بازسازی به میزان بافت باقی‌مانده دندان و نظر دندان‌پزشک بستگی دارد.

درمان لثه؛ وقتی منشأ آبسه اطراف دندان است

همه آبسه‌ها از داخل دندان شروع نمی‌شوند. اگر عفونت از لثه و بافت‌های نگهدارنده دندان منشأ گرفته باشد، درمان می‌تواند شامل تخلیه چرک، پاک‌سازی پاکت لثه و جرم‌گیری زیر لثه باشد. در موارد پیشرفته‌تر، ممکن است درمان تخصصی لثه لازم شود.

کشیدن دندان؛ وقتی امکان نگهداری آن وجود ندارد

گاهی پوسیدگی، شکستگی یا تخریب بافت‌های نگهدارنده به‌اندازه‌ای است که نمی‌توان دندان را حفظ کرد. در این شرایط، کشیدن دندان به حذف منبع عفونت کمک می‌کند. البته وجود آبسه به‌خودی‌خود به معنی نیاز به کشیدن دندان نیست.

آنتی‌بیوتیک؛ درمان کمکی، نه جایگزین درمان اصلی

همه آبسه‌های دندانی به آنتی‌بیوتیک نیاز ندارند. دندان‌پزشک معمولاً در صورت گسترش عفونت، وجود تب و علائم عمومی یا برخی شرایط زمینه‌ای، آن را تجویز می‌کند. مصرف خودسرانه یا تکرار نسخه قبلی ممکن است رسیدگی به علت اصلی را به تأخیر بیندازد؛ حتی اگر درد و تورم موقتاً کمتر شوند.

تا زمان مراجعه، مسکن مناسب با شرایط پزشکی شما، شست‌وشوی ملایم دهان با آب‌نمک ولرم و پرهیز از جویدن با سمت درگیر می‌توانند ناراحتی را کمتر کنند، اما جای درمان دندان‌پزشکی را نمی‌گیرند. اگر بلع یا تنفس دشوار شده یا تورم به گردن و اطراف چشم رسیده است، به‌جای انتظار برای نوبت دندان‌پزشکی، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

چه زمانی آبسه دندان اورژانسی است؟

چه زمانی آبسه دندان اورژانسی است؟
اگر تورم دندان با مشکل در بلع یا تنفس همراه شده، دیگر نباید منتظر ماند. آبسه دندان زمانی به یک وضعیت اورژانسی تبدیل می‌شود که عفونت به بافت‌های اطراف گسترش پیدا کند یا راه تنفسی را تهدید کند؛ در این شرایط، حتی کم‌بودن درد هم نشانه بی‌خطر بودن وضعیت نیست.

با مشاهده این نشانه‌ها فوراً به اورژانس مراجعه کنید

دشواری در تنفس، بلع یا صحبت‌کردن، به‌ویژه اگر نمی‌توانید آب دهان خود را قورت بدهید.
تورم زیر زبان، کف دهان یا گردن، به‌خصوص اگر زبان به سمت بالا رانده شده باشد.
تورم اطراف چشم، درد چشم یا تغییر دید.
تورم سریع و رو‌به‌افزایش صورت یا فک، یا محدودیت شدید در بازکردن دهان.
تب همراه با بدحالی شدید، گیجی، ضعف شدید یا تنفس تند.
در صورت مشکل تنفسی یا کاهش سطح هوشیاری، با ۱۱۵ تماس بگیرید.

چه علائمی به مراجعه دندان‌پزشکی در همان روز نیاز دارند؟

تورم موضعی لثه یا صورت، خروج چرک، درد شدید و مداوم، یا تب همراه با علائم دندانی، حتی بدون نشانه‌های خطر بالا، نیازمند ارزیابی فوری دندان‌پزشک هستند. اگر دیابت کنترل‌نشده دارید، شیمی‌درمانی می‌کنید یا داروهای تضعیف‌کننده سیستم ایمنی مصرف می‌کنید، مراجعه را به تأخیر نیندازید؛ عفونت در این شرایط ممکن است سریع‌تر پیشرفت کند.
منتظر ترکیدن آبسه یا اثرکردن آنتی‌بیوتیک خودسرانه نمانید. کاهش درد پس از خروج چرک، به معنی درمان عفونت نیست و منبع آن همچنان باید توسط دندان‌پزشک برطرف شود.

عوارض درمان‌نکردن آبسه دندان چیست؟

عوارض درمان‌نکردن آبسه دندان چیست؟

کم‌شدن درد آبسه ممکن است این تصور را ایجاد کند که مشکل برطرف شده است؛ درحالی‌که گاهی فقط چرک راهی برای تخلیه پیدا کرده و عفونت همچنان باقی است. آبسه دندان معمولاً خودبه‌خود درمان نمی‌شود و به‌تعویق‌انداختن مراجعه می‌تواند درمان را پیچیده‌تر و احتمال حفظ دندان را کمتر کند.

عوارض درمان‌نکردن آبسه، بسته به محل عفونت و میزان گسترش آن، متفاوت است:
آسیب به بافت‌های نگهدارنده و از دست‌رفتن دندان: ادامه عفونت می‌تواند به استخوان و بافت‌های اطراف ریشه آسیب بزند؛ تا جایی که در بعضی موارد، حفظ دندان امکان‌پذیر نباشد.
گسترش عفونت به صورت و گردن: عفونت ممکن است از محدوده دندان فراتر برود و باعث تورم منتشر، درد و دشواری در بازکردن دهان شود. درگیری فضاهای عمقی گردن می‌تواند بلع و تنفس را تهدید کند.
درگیری سینوس فک بالا: گاهی عفونت دندان‌های عقبی فک بالا به سینوس مجاور راه پیدا می‌کند و باعث سینوزیت با منشأ دندانی می‌شود.
عفونت استخوان فک: در برخی موارد، عفونت به استخوان فک گسترش می‌یابد و به درمان تخصصی و طولانی‌تری نیاز پیدا می‌کند.
سپسیس یا پاسخ خطرناک بدن به عفونت: این عارضه نادر اما تهدیدکننده زندگی است و زمانی رخ می‌دهد که پاسخ بدن به عفونت باعث اختلال عملکرد اندام‌ها شود.

قرار نیست هر آبسه‌ای به این عوارض شدید منجر شود، اما نمی‌توان از روی شدت درد، خطر آن را تشخیص داد. مراجعه زودهنگام به دندان‌پزشک بهترین راه پیشگیری است؛ اگر تورم با مشکل در بلع یا تنفس، گسترش به گردن یا اطراف چشم، یا بدحالی شدید همراه شده، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

پیشگیری از آبسه دندانی

اهمیت پیشگیری از آبسه دندانی بالا بوده و با رعایت بهداشت دهان و دندان قابل انجام است. مسواک زدن منظم روزانه و استفاده از نخ دندان می‌تواند به کاهش تعداد باکتری‌ها و جلوگیری از تجمع پلاک کمک کند. علاوه بر این، مصرف مواد غذایی با قند کم و پرهیز از خوراکی‌های مضر نیز به حفظ سلامت دندان‌ها یاری می‌زند.

از طرفی، مراجعه منظم به دندانپزشک برای معاینات و درمان‌های پیشگیرانه نیز ضروری است. این معاینات می‌توانند به شناسایی زودهنگام مشکلات دندانی و درمان آنها قبل از بروز عفونت کمک کنند. به عنوان مثال، با انجام معاینات منظم می‌توان احتمال شناسایی زودهنگام حفره‌ها و درمان آنها را افزایش داد.

نکته: برگزاری معاینات منظم و مشاوره در دندانپزشکی می‌تواند در شناسایی زودهنگام مشکلات دندانی کمک کند و از ایجاد عفونت جلوگیری نماید.
پیشگیری از آبسه دندانی

نتیجه گیری

آبسه دندان مشکلی نیست که با تحمل درد یا مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک برطرف شود. حتی اگر چرک تخلیه شود و درد فروکش کند، ممکن است منبع عفونت همچنان باقی بماند. مراجعه زودهنگام به دندان‌پزشک، شانس حفظ دندان را بیشتر می‌کند و از گسترش عفونت و پیچیده‌ترشدن درمان جلوگیری می‌کند اگر هم تورم با مشکل در بلع یا تنفس همراه شده، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است.

اگر با درد، تورم لثه یا علائم مشکوک به آبسه روبه‌رو هستید، اولین قدم، تشخیص علت و انتخاب درمان متناسب با وضعیت دندان است. برای بررسی این علائم و دریافت راهنمایی درباره روند درمان، می‌توانید به دکتر پردیس براتی مهوار بهترین دندانپزشک در سعادت آباد تهران مراجعه کنید. برای دریافت نوبت و مشاوره می توانید از طریق دکمه دریافت نوبت و یا از طریق شماره 02122142410 اقدام کنید.

سوالات متداول

آبسه دندانی تجمع چرک در ناحیه دندان یا بافت اطراف آن است که به وسیله عفونت‌های باکتریایی به وجود می‌آید. این عفونت معمولا نتیجه پوسیدگی دندان، آسیب به دندان یا بیماری لثه است که به بافت‌های نرم آسیب می‌زند. بنابراین، بدن برای مقابله با عفونت چرکی به نام آبسه تولید کرده و باعث بروز درد و ورم می‌شود.

علائم آبسه دندانی شامل درد شدید، تورم در ناحیه صورت یا لثه، قرمزی و حساسیت در ناحیه آسیب‌دیده، بالا رفتن دمای بدن، و گاهی اوقات ایجاد طعم بد در دهان است. این نشانه‌ها برای عفونت شدید و نیاز فوری به درمان علتی هستند.

درمان آبسه دندانی معمولا شامل تخلیه عفونت و تجویز آنتی‌بیوتیک می‌شود. دندانپزشک ممکن است نیاز به بررسی و درمان مشکلات زمینه‌ای مانند پوسیدگی دندان یا بیماری لثه داشته باشد. برای این منظور، می‌توانید به معاینات و مشاوره دندانپزشکی مراجعه کنید.

آبسه دندانی اورژانسی محسوب می‌شود وقتی که علائم شدیدی مانند درد غیرقابل تحمل، تب بالا، ورم قابل مشاهده در صورت، یا صدای شکستگی در هنگام باز کردن دهان را تجربه کنید. در این صورت، مراجعه فوری به دندانپزشک ضروری است.

برای پیشگیری از آبسه دندانی، توجه ویژه به بهداشت دهان و دندان از اهمیت بالایی برخوردار است. مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان و مراجعه به دندانپزشک برای حفاظت از دندان‌ها و برگزاری معاینات دوره‌ای در جلوگیری از آبسه‌های دندانی بسیار مؤثر است.


دکتر پردیس براتی مهوار | بهترین دندانپزشک در سعادت آباد تهران